محمد على آزاد كشميرى
62
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
در تفحص آن شخص مىگرديد تا آنكه در همان روز تعبير خواب ظاهر شد كه در حين تفحص ، نسخهء كامله كه به خط شيخ شهيد - عليه الرحمة - بود از دست شخصى اصفهانى به دست او آمد و همان نسخه بود كه آن را به خواب ديده بود . مؤلف گويد : كه همان نسخهء صحيفهء كامله كه به خط شيخ - عليه الرحمة - است تا اين زمان در كتابخانهء مجتهد الزمانى ، ممتاز العلماء ، سيد محمد تقى بن سيد العلماء آقا سيد حسين - ادام الله ايامه - موجود است . راقم سطور نيز به زيارت آن نسخهء شريفه مشرف شده . مشهور است كه آن را شخصى در عهد جناب غفران مآب مولانا السيد دلدار على - طاب ثراه - در اين بلده براى بيع آورده . اتفاقا احدى به خوبى آن نسخه مطلع نشد تا آنكه به آن جناب رسانيد و به قرائن بسيار واضح شد كه همان نسخه است . و از كتاب آخوند - عليه الرحمة - كه موسوم به لوامع صاحبقرانى است ظاهر مىشود كه چون او از تصنيف شرح عربى كتاب من لا يحضره الفقيه مسمى به روضة المتقين فارغ شد آن را به جهت ترويج آن از راه تحفه به نظر سلطان شاهعباس ثانى كه پادشاه عصر او بود گذرانيد و سلطان مذكور ، فرمايش تصنيف شرح فارسى به او نمود ، لهذا شرح ديگر مسمى به كتاب لوامع صاحبقرانى را به فارسى به نام شاهعباس در چندين مجلدات تصنيف نمود . شرح مذكور تا كتاب الحج در دوسه جلد ديده شد و زياده از آن به نظر نرسيد و ظاهرا نوبت به شرح تمام ابواب آن نرسيده باشد . صاحب تذكره آورده كه : « از چندين مواضع كتاب لوامع به وضوح مىپيوندد كه كتابى در تفسير قرآن هم به فارسى از تصانيف اوست و تاريخ تصنيف كتاب حديقة المتقين چنانكه در مبحث « صوم » ذكر نموده است سنهء يكهزار و شصت و چهار ( 1064 ) هجرى است و در آن كتاب پنج باب و خاتمهاى قرار داده است لكن تا چهار باب كه مشتمل بر احكام طهارت و نماز و زكات و روزه است مشهور است و باب پنجم و خاتمهء كتاب در هيچيك از نسخ مشهوره يافته نشد ، شايد كه به بياض نرسيده باشد . لكن از بعض مؤمنين مسموع شد كه باب پنجم آنكه در احكام حج است نيز علىحده تدوين يافتهاند . اما نسبت تصنيف آن بهسوى آخوند - عليه الرحمة - به حد ثبوت نرسيده . و الله يعلم . و نيز از مؤلفات آن مرحوم سواى كتب و رسالههاى مذكوره رسائل ديگر است از آن جمله رسالهء وجوب نماز جمعه است چنانكه در كتاب حديقه [ المتقين ] اشاره به آن فرموده است ، و رسالههائى چند در آداب نماز شب است چنانچه فرزند ارجمندش خاتم المحدثين مولانا محمد باقر مجلسى - عليه الرحمة - در كتاب عين الحيات مىفرمايد كه كيفيت نماز شب و دعاهاى آن در كتابهاى دعا مذكور است بايد كه به آنها رجوع نمايند و والد من رسالههاى كبيره و صغيره در اين باب تأليف نموده است » . انتهى . و ميان اولادش ديگر از اهل علم و فضل نيز به هم رسيدهاند چنانچه در رسالهء نسب ملا حيدر